Fotograf üzerin bir not - (5.12.2006) |
Fotograf üzerin bir not;
Fotografa sanat ve zanaat olarak bakalım.
1- Fotografın sanatı değerlendirmesi;
Sanat eserinin herhangi bir tanımı yoktur ve eserlerin yorumlanması doğru değildir. Herşey sanattır görüşü ile yola çıktığımız zaman, eseri yaratan oluşturan düzenleyen bir özne aramak durumunda kalıyoruz. Çünkü eserin fikirsel oluşumu olumalı, fikirsel oluşum için bir özne olması gerekir. Eserin bir aidiyeti olmalıdır. Yani esrin yaratıcısı eserin sahibidir. Eserin yaratıcısı olmak için eser ile alakalı tüm fikirsel oluşumların sahibi olmak gerekir. Daha açık bir tanımla eser onu düşünene aittir.
Yukarıda ele aldığımız şekilde yola çıktığımız zaman ulaşacağımız tanım sorunsalı şu oluyor; Fotograf onu çeken kişiye mi yoksa onun fikirsel oluşumunu sağlayan veya destekleyen kişiye mi aittir? Eğer eser düşünenin ise fotograf düşünene aittir. Bu noktada en özgün fotograf sanatçılarının hiç eğitim ve destek almadan sadece düşünerek çeke kişiler olduğu tanımına çok yaklaşırız.
Fotograf içerisinde estetik değerleri aramak doğru bir yöntem değildir. Estetik kelimesi yunanca aisthetikos (duygusal algılama) kökünden gelir. Her özenenin eserdeki duygusal algılaması farkılı olacaktır yani ortak bir güzellik kavramı yoktur. Ortak güzellik kavramı ilk olarak Kant tarfından ortaya atılmıştır ve daha sonrasında "Güzel santlar" kavramı oluşmuştur. Fakat Kant tarafından ortaya atılan bu görüş kendine temel bulamamıştır ve gelişmiş sanat düşüncesi içerisinde kabul görmemektedir. Rasyonel olan ise "Sanat güzel yada çirkin olmak zorunda değildir herşey sanattır" görüşüdür. Bu açıdan tekrar değerlendirdiğimizde; Bir fotograf hiç bir zaman güzel yada çirkin olarak değerlendiremez. Çünkü genel bir güzellik yada çirkinlik kavarmı yoktur. Fotograf hoşuma gitti veya hoşuma gitmedi diyerek değerlendirile bilir. Bunu nedni beğenide öznellik olmasıdır. Güzel kelimesi genellik etkisi yartır. Hoşlanmak kelimesi ise öznellik. Son olarak yapılacak en doğru tanımlar şunlar olacaktır;
-Herşey bir sanattır.
-Doğru yada yalnış fotograf yoktur.
-Sanat özneldir.
-Fotograf onu düşünene ve çekene aittir.
-fotografta yorumlama yapılamaz ancak öznel beğeni sunulur.
2- Fotograf zanaatı değerlendirmesi;
Zanaat teknik yetenek ile yapılan iştir. Yani önceliğin estetik değil teknik anlatımda olması. Fotograf yada iş üzerideki her türlü teknik hareketi onu zanaat kılar. Sanat Kendi içinde zanaatı barındırır. Bu konuda gayet basit ve gözle görünür bir tanım söz konusudur; Fotograf bir zanaattır alt başlığını sanat içinde açabiliriz. kullanmayı bilen herkesin yapabileceği fakat ustalaştıkça daha özenle yapılacağı bir kavramdır.
3-Fotograf;
fotograf kelimesi, photographia'dan gelir. photo: ışıkla - graphia: çizmek.
fotograf kendi içinde oldukça fazla sorunsal barındırır. İlk olarak çekilen karenin, an üzerindeki konumu belirir. Fotograf an'ı dondurmak mıdır? Fotograf an'ı sürekli kılmak mıdır. Buda bizi an içeriğine götürüyor an sürekli kılındığı takdirde fotograf süreki o an ki duyguyu yaşanır kılar. Fotograf teknik boyutta ele alındığında her izlenimde farkılılık yaratır. Fotograf hangi anda kim tarfından çekilmiş ise o kişi için tam anlamlıdır. Fotograf içinde barındırdığı duygu düşünce veya teknik yoğunluk ile farklı kişilerde öznel beğeni yaratır ve bu beğeni ile farklı özne tarfından mevcut duygular ile bir ilişkilendirme yoluna girer. Bu görüş bizi fotografın kısmi bir iletişim aracı olduğu sonucuna ulaştırır.
Rastgele çekilmiş bir anı fotografı, Fotografi çekeni yada çekilen yeri ve kişileri tanımadığı zaman anlam ifade etmez. Fotografta anlam ve iletişim unsuru bulabilmek için, Toplum tarafından yaşanmış ve bilinen konuların işlenmesi gerekir. Buradan ulaşacağımız sonuç fotograf forumsal veya kavarmsal bir yenilik getirmez anca mevcut kavramlar ve yorumlara öznel bir bakış katarak genele sunar...
